ทิศ 6

คนดีที่สมบูรณ์ คือ คนอย่างไร?   คนที่มีวินัยในตัวเองดี รู้หน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบต่อคนรอบด้านอย่างไร?  

คนดีที่สมบูรณ์ คือ คนที่ดีด้วยความรับผิดชอบ   คนที่รับผิดชอบได้ดี ต้องมีวินัยในตัวเองดี รู้หน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบต่อคนรอบด้าน  เมื่อแบ่งคนออกเป็นกลุ่มตามความสัมพันธ์แล้ว มาดูหน้าที่และความรับผิดชอบของแต่ละทิศ

 

ทิศทั้ง 6 บุคคลประเภทต่างๆ ที่เราเกี่ยวข้องสัมพันธ์ทางสังคมดุจทิศที่อยู่รอบตัวเรา


 

1.    ปุรัตถิมทิศ คือ ทิศเบื้องหน้า — มารดา บิดา

2.    ทักษิณทิศ คือ ทิศเบื้องขวา ครูอาจารย์

3.    ปัจฉิมทิศ คือ ทิศเบื้องหลัง — บุตร ภรรยา

4.    อุตตรทิศ คือ ทิศเบื้องซ้าย — มิตรสหาย

5.    เหฏฐิมทิศ คือ ทิศเบื้องล่าง — บ่าวไพร่ ผู้บังคับบัญชา

6.    อุปริมทิศ คือ ทิศเบื้องบน  – ภิกษุสงฆ์ สมณชี พราหมณ์

1). ทิศเบื้องหน้า (ปุรัตถิมทิศ)  คือ บิดาและมารดา   -  เราเกิดมาเป็นตัวเป็นตน ขึ้นมาได้ ก็เพราะ พ่อ แม่และพ่อ แม่ ต้องรู้หน้าที่ของตน และพอเราโตขึ้นต้องรู้ว่าเรามีหน้าที่ที่จะต้องทำอะไรกับท่านบ้างเราต้องรู้ เมื่อท่านอายุมากขึ้นเราต้องทำอะไรกับท่าน ถ้าไม่ทำเราจะเป็นคนดีได้อย่างไร และขณะที่เราเล็กอยู่ ถ้า 2 ท่านนี้ไม่ดูแลเรา แล้ว 2 ท่านนี้จะเป็นคนดีได้อย่างไร ฉะนั้น ดีด้วยหน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบ

1.1 บุตรควรบำรุงควรทะนุถนอม มี 5 อย่าง คือ

1.1.1 ท่านได้เลี้ยงมาแล้วเราเลี้ยงท่านตอบ
1.1.2 ทำกิจของท่านยังไม่เสร็จให้เสร็จ
1.1.3 ดำรงวงศ์ตระกูลให้อยู่คงที่ไม่ทำลาย
1.1.4 ประพฤติตนให้ควรรับทรัพย์มรดกของท่านต่อไป
1.1.5 เมื่อท่านล่วงลับไปแล้วควรทำบุญอุทิศไปให้

1.2 บิดา มารดา ได้รับการบำรุงเช่นนี้แล้วย่อมอนุเคราะห์แก่บุตรด้วยสถาน 5

1.2.1 ห้ามมิให้ทำความเลว
1.2.2 ให้ตั้งอยู่ในความดี
1.2.3 ให้ศึกษาศิลปะวิชาวิทยา
1.2.4 หาภรรยาที่สมควรให้แก่
1.2.5 มอบทรัพย์ให้ในสมัยหนึ่ง หรือ มอบทรัพย์ให้บุคคลผู้ที่ไว้วางใจ คือ บุตรผู้ที่มีกตัญญูกตเวที

2). ทักษิณเบื้อขวา (ทักษิณทิศ ) คือ  ครูบาอาจารย์  -    เมื่อพ่อ แม่ มีความรัก ความปรารถดี ให้ และปลูกฝังนิสัยใฝ่รู้ ใฝ่ดีได้ระดับหนึ่ง จากนั้นก็ส่งมาให้ครู ครูก็ต้องมีหน้าที่ คือ ใฝ่รู้ ใฝ่ดี มีศิลปะการถ่ายทอด มีเมตตากรุณา ที่จะถ่ายทอดความดีให้กับเรา และตัวเราก็ต้องมีหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติกับครู เช่นกัน ต้องมีความเคารพ มีวินัย มีความอดทน

2.1 ศิษย์ควรบำรุงด้วยสถาน 5

2.1.1 ด้วยลุกขึ้นต้อนรับ
2.1.2 ด้วยเข้าไปยืนคอยรับใช้
2.1.3 ด้วยเชื่อฟัง
2.1.4 ด้วยอุปถัมถ์
2.1.5 ด้วยเรียนศิลปะวิชาด้วยเคารพ

2.2 ครูอาจารย์ ได้รับการบำรุงเช่นนี้แล้วย่อมอนุเคราะห์ศิษย์ด้วยสถาน 5

2.2.1 แนะนำดี
2.2.2 ให้เรียนดี
2.2.3 บอกศิลปะให้ ให้ศิลปะซึ่งไม่ปิดบังอำพรางวิชาไว้
2.2.4 ยกย่องให้ปรากฏในเพื่อนฝูง
2.2.5 ทำการป้องกันให้ในที่ทั้งหลาย คือ จะไปทิศใดก็ไม่มีอันตรายเกิดขึ้น

3).  ทิศเบื้องหลัง (ปัจฉิมทิศ)  คือ  คู่ครองเรามีหน้าที่อะไรกับคู่ครอง คู่ครองมีหน้าที่อะไรกับเรา

 

3.1 สามี ควรบำรุงด้วยสถาน 5

3.1.1 ด้วยยกย่องนับถือว่าเป็นภรรยาที่ดี
3.1.2 ด้วยไม่ดูหมิ่นนินทาภรรยาตนว่าเป็นคนเลว
3.1.3 ด้วยไม่ประพฤตินอกใจ
3.1.4 ด้วยมอบความเป็นใหญ่ให้ภรรยา
3.1.5 ด้วยให้เครื่องแต่งกายพอสมควร ประดับประดาตกแต่งให้สวยงาม

3.2 ภรรยาได้รับการบำรุงเช่นนี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์สามีด้วยสถาน 5

3.2.1 จัดการงานให้ดี หมายความว่า รู้จักการงานหน้าที่ของตนที่ดี
3.2.2 สงเคราะห์คนข้างขวาของสามี หมายถึง ครอบครัวของสามี
3.2.3 ไม่ให้ประพฤตินอกใจสามี
3.2.4 รักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้ไว้ให้ดี
3.2.5 ขยันไม่เกลียดคร้านในกิจการงานทั้งปวง

4).  ทิศเบื้องซ้าย  (อุตตรทิศ) คือ  มิตรสหายเราต้องรู้ว่าทำอย่างไร จึงไม่เอาเปรียบเพื่อน  เป็นประโยชน์กับเพื่อน และเพื่อนก็เป็นประโยชน์กับเรา ถ้อยทีถ้อยอาศัย

4.1 ควรบำรุงด้วยสถาน 5

4.1.1 ด้วยความให้สิ่งของแบ่งปันให้เท่ากัน
4.1.2 ด้วยเจรจาถ้อยคำที่อ่อนหวาน
4.1.3 ด้วยความปลาบปลื้มสิ่งที่เป็นประโยชน์
4.1.4 ด้วยความเป็นผู้มีตอนอยู่เสมอ
4.15 ด้วยไม่เก่งกล้าให้ขาดจากความเป็นจริง หมายถึง ไม่ก้าวก่ายเก่งกล้าเกินความเป็นจริง

4.2 มิตรได้รับการบำรุงเช่นนี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์ด้วยสถาน 5

4.2.1 รักษามิตรผู้ประมาณแล้ว
4.2.2 รักษาทรัพย์ของมิตรผู้ประมาณแล้ว
4.2.3 เมื่อมีภัยเอาเป็นที่พึ่งพาได้
4.2.4 ไม่ละทิ้งในยามวิบัติ
4.2.5 นับถือตลอดถึงวงศ์ตระกูลของมิตร

5).  ทิศเบื้องล่าง (เหฏฐิมทิศ) คือ  ผู้บังคับบัญชา หรือ ลูกน้อง บ่าวไพร่ - เราต้องรู้ว่าเรามีหน้าที่อะไรกับผู้บังคับบัญชา หรือ ลูกน้อง และ ผู้บังคับบัญชาหรือ ลูกน้อง ต้องมีหน้าที่อะไรกับเรา

5.1 นายควรบำรุงด้วยสถาน 5

5.1.1 ด้วยจัดการงานให้ทำตามสมควรแก่กำลัง
5.1.2 ด้วยให้อาหารและรางวัล
5.1.3 ด้วยรักษาพยาบาลในยามเจ็บป่วย
5.1.4 ด้วยแจกของแปลกประหลาดให้กิน
5.1.5 ด้วยปองในสมัย คือ มีอันใดเกิดขึ้นอนุเคราะห์ช่วยเหลือให้ถึงที่สุด

5.2 บ่าวไพร่ได้รับการบำรุงเช่นนี้แล้ว ย่อมอนุเคราะห์นายด้วยสถาน 5

5.2.1 ลุกขึ้นทำการงานก่อนนาย
5.2.2 เลิกงานทีหลังนาย
5.2.3 ถือเอาแต่ของที่นายให้
5.2.4 ทำการงานให้ดีขึ้น
5.2.5 นำคุณของนายไปสรรเสริญในที่ต่าง ๆ

6). ทิศเบื้องบน (อุปริมทิศ)  คือ ภิกษุสงฆ์ สมณพรามหณ์  - พระภิกษุสงฆ์ มีหน้าที่อย่างไร เรามีหน้าที่อย่างไร ก็กำหนดกันไว้แล้ว

6.1 คฤหัสถ์ ควรบำรุงด้วยสถาน 5

6.1.1 ด้วยกายกรรม คือ ทำสิ่งใด ๆ ประกอบด้วยความเมตตา ตั้งอยู่ในความดี
6.1.2 ด้วยวจีกรรม คือ พูดสิ่งใด ๆ ประกอบด้วยความเมตตา
6.1.3 ด้วยมโนกรรม คือ คิดคือ พูดสิ่งใด ๆ ประกอบด้วยความเมตตา
6.1.4 ต้อนรับด้วยความเต็มใจ
6.1.5 อุปถัมภ์ด้วยปัจจัย 4

6.2 พระสงฆ์ย่อมอนุเคราะห์คฤหัสถ์ดังนี้

6.2.1 ห้ามปรามจากความชั่ว
6.2.2 ให้ตั้งอยุ่ในความดี
6.2.3 อนุเคราะห์ด้วยความปรารถนาดี
6.2.4 ให้ได้ฟังที่ยังไม่เคยฟัง
6.2.5 ทำสิ่งที่เคยฟังให้แล้วแจ่มแจ้ง



ทิศทั้ง 6 จึงเป็น Unit ที่เล็กที่สุด และสมบูรณ์ ที่สุดของมนุษย์  

 

การรู้จักตัวเองและการปฏิบัติหน้าที่ของตนเองต่อทิศทั้ง 6  รู้จักการดำเนินชีวิตของตนเองจากใกล้ตัวแล้วจึงออกไปข้างนอก
ถ้าเข้าใจ 6 ทิศนี้ได้ชัดเจน และมีความผูกพันกับทิศทั้ง 6 ความรักที่มีต่อทิศทั้ง 6 ของเขา จะส่งผลให้เขารักประเทศชาติ บ้านเมือง และศาสนาของตนเอง

 

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s