AC127 : https://ac127.wordpress.com/

คุณยุ้ย – อัมพิกา (หาญพานิช) ศิริสุวัฒน์

คำศัทพ์จากเรื่องอิเหนา

ศัพท์เรื่อง อิเหนา ตอน ศึกกะหมังกุหนิง

 

กระทรวง          หมู่

กระยาหงัน        สวรรค์

กราย                เคลื่อนไหวอย่างมีท่าทีหรือลีลาในการใช้อาวุธ

กลับกลอก        พลิกไปพลิกมา ที่นี้หมายถึงขยับอาวุธ

กล่าว                ที่นี้หมายถึง สู่ขอ

กะระตะ             กระตุ้นให้ม้า้เดิน หรือ วิ่ง

กั้นหยั่น            อาวุธ สำหรับเหน็บติดตัว

กัลเม็ด              ปุ่มที่ฝักอาวุธ

กิดาหยัน          ผู้รับใช้ใกล้ชิดพระเจ้าแผ่นดิน

กิริณี                ช้าง

แกว้วพุกาม       แก้วมีค่าจากเมืองพุกามในพม่า่

เขนงปืน           เขาสัตว์ที่ใช้ใส่ดินปืน

โขลนทวาร        ประตูป่า

งาแซง              ไม้เสี้ยมปลายแหลม สำหรับวางเรียงป้องกันข้าศึก

จตุรงค์             ทัพสี่เหลา่าคือ ช้าง ม้า รถ และ พลเดินเท้้า

ชักปีกกา          จัดกองทัพเป็นรูปปีกกา

ชีพอ่                นักบวช/พราหมณ์

ดวงยิหวา          ผู้เป็นที่รักยิ่ง

ดะหมัง              ตำแหน่ง ขุนนางผู้ใหญ ในชวา มี ๔ ตำแหน่ง คือ ยาสา ตำมะหงง ปูนตา และดะหมัง

ดัสกร               ศัตรู

ดูผี                   เยี่ยม เคารพศพ

ตุนาหงัน           หมั้นหมาย

ถอดโกลน        ชักเท้าจากโกลน (ห่วงที่ห้อยลงมาจากอานม้า)

ไถ้                    ถุงสำหรับใส่เงิน และสิ่งของ มักคาดไว้ที่เอว

นามครุฑ           การตั้งค่ายเป็นรูปครุฑ

บุหรง                นก บางครั้งหมายถึง นกยูง

ประเจียด          ผ้าที่ใช้ลงอาคม ใช้ในการป้องกันอันตรายในการสู้รบ

ประเสบัน          ตำหนัก

ป่วยขา             บาดเจ็บที่ขา

ปักมาหงัน         ชื่อเมืองของระตูผู้เป็นบิดาของสังคามาระตา

พหลพลขันธ์     กองทัพใหญ่

ฟันไม้ข่มนาม    พิธีที่ทำก่อน ออกรบเพื่อเป็นการบำรุงขวัญทหาร

                        โดยนำเอาต้นไมที้่มีชื่อร่วมตัวอักษรกับชื่อข้าศึกมาฟันให้ขาดประหนึ่งว่าได้ฟันข้าศึก

ม่านสองไข       ม่า่น ๒ ชาย ที่แหวกกลางไปรวบไว้ที่ด้านข้้าง

มุรธาวารี ภิเษก น้ำที่ผ่าน พิธีกรรมเพื่อทำให้ศักดิ์สิทธิ์

ย่่างที สะเทิน     การเดิน อย่่างเร็วของช้า้ง

 

 

ระเด่น มนตรี     คำเรียก อิเหนา

ระตู                  คำเรียก เจ้้าเมืองที่ไม่ใช่วงศเ์เทวัญ

ล่าสำ                ระตูผู้ เป็นพี่ชายของจรกา

เลี้ยง                 ที่นี้ หมายถึง รับเป็นภรรยา

วงศเ์เทวัญ อสัญหยา   เชื้อสายกษัตริย์ที่่สืบมาจากเทวดา

วิหลั่น               ค่ายที่ขยับเข้าใกล้ข้าศึกทีละนิด

ศรีปัตหรา         กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ ที่นี้คือ ท้า้วดาหา

ศัสตรา             อาวุธ

ส่งสการ            พิธีกรรม เกี่ยวกับการปลงศพ

สามนต์             เจ้าเมือง ที่เป็นเมืองขึ้น

เสาตะลุง           เสาใหญ่สำหรับผูกช้าง

อะหนะ              ลูก

อัธยา                อัธยาศัยหรือความประสงค์

อัปรา                ยอมแพ้

อาสัตย์             ไม่ซื่อตรง

องอุตม์             เสียงดังมาก

􀁠 ชื่อปืนโบราณ ฉัตรชัย มณฑก นกสับ

􀁠 ชื่ออาวุธ กริช(อิเหนา) ทวน กระบี่ กั้นหยั่น เสน่า

􀁠 เครื่องประดับตัวละคร สังวาล ทองกร ธำมรงค์ ชฎา กรรณเจียกจอน เจียรบาด ปั้นเหน่ง ตาบทิศ ทับทรวง

􀁠 ชื่อต้นไม้ ต้นแก้ว ต้นแค ต้นจาก ต้นเต่าร้าง

􀁠 ชื่อนก บุหรง(นกยูง) เบญจวรรณ นกนางนวล ตกตระเวนไพร

เรื่องย่ออิเหนาของมิส

นชวาสมัยโบราณ มีกษัตริย์ปกครองเมืองใหญ่เมืองน้อย กษัตริยว์งศ์เทวัญซึ่งถือว่าเป็นชาติตระกูลสูงสุด ด้วย

สืบเชื้อสายมาจากเทวดา ใช้คำนำหน้าพระนามว่า “ระเด่น ส่วนกษัตริยน์นอกวงศ์นั้นใช้คำว่า “ระตู

 

กล่าวถึงกษัตริย์วงศ์เทวัญ 4 องค์ ต่างเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดา ทรงพระนามว่าท้าวกุเรปัน ท้าวดาหา ท้าวกาหลัง ท้าวสิงหัดส่าหรี ครองเมือง 4 เมือง

 

อิเหนาเป็นโอรสของท้าวกุเรปัน เมื่อตอนที่อิเหนาเกิด องค์ปะตาระกาหลาซึ่งเป็นเทวดาต้นวงศ์บนสวรรค์ เหาะนำกริชมาประทานให้ พร้อมทั้งจารึกนามโอรสด้วยว่า “อิเหนา (กริช – เป็นมีดสั้น ใบมีดคดแบบลูกคลื่น เป็นเอกลักษณในหมู่ผู้คนในประเทศมาเลเซีย อินโดนีเซีย และทางภาคใต้ของไทย กริชนั้นเป็นทั้งอาวุธและวัตถุมงคล บ่งบอกถึงเหตุดี

ร้ายในชีวิตได้)

ส่วนท้าวดาหามีธิดาที่สวยมาก ชื่อ “บุษบา” ขณะประสูติก็เกิดอัศจรรย์ก็มี กลิ่นหอมตลบทั่วเมือง กษัตริย์ใ์นวงศเ์เทวัญจึงไดจ้จัดใหม้มีการตุนาหงัน (การหมั้น) กันขึ้น ระหว่างโอรสและธิดาในวงศ์เดียวกันโดยให้ อิเหนาหมั้นไว้กับบุษบา   กระหรัดตะปาตีกับบุษบารากา  สียะตรากับวิยะดา สุหรานากงกับสะการะหนึ่งหรัด แต่ก่อนจะมีการแต่งงาน ความยุ่งยากก็เกิดขึ้น

 

ช่วงที่ 2 : ความขัดแย้ง ต้นเหตุของความยุ่งยาก

จุดเริ่มต้นของอุปสรรค เกิดจากอัยิกาของอิเหนาที่เมืองหมันหยาสิ้นพระชนม์ อิเหนาจึงเสด็จไปในงานพระเมรุแทนท้้าวกุเรปัน แต่่เสร็จพิธีแล้้วอิเหนาไม่ยอมกลับ เพราะหลงรัก “นางจินตะหรา” ธิดาท้าวหมันหยา จนท้าวกุเรปันต้องมีสารไปเตือน

 

เมื่อกลับมากรุงกุเรปันแล้วและใกล้เวลาอภิเษกกับบุษบา อิเหนาก็ไม่ใคร่เต็มใจ จึงออกอุบายทูลลาพระบิดาไปประพาสปา่า แล้วปลอมองค์์เป็น “ปันหยีหรือโจรปา่

 

เมื่อเสด็จไปถึงเมืองใดก็ได้เมืองนั้นเป็นเมืองขึ้น ระตูหลายเมืองได้ถวายโอรสและธิดาให้  ที่สำคัญ คือ ระตูปันจะรากันและระตูปักมาหงัน ได้ถวายธิดาคือ”มาหยารัศมี” และ ”สะการวาตี ซึ่งต่อมาได้เป็นชายาของอิเหนา และถวายโอรส คือ “สังคามาระตา” ซึ่งอิเหนายกย่องให้เป็นน้องและเป็นทหารคู่ใจ

 

กองทัพของปันหยีรอนแรมไปจนถึงเมืองหมันหยา ท้าวหมันหยาไม่กล้าต่อสู้และยอมยกธิดาให้ แต่พอรู้ว่าเป็นอิเหนา ท้าวหมันหยาไม่ยอมปฏิบัติตามสัญญา อิเหนาจึงลอบเข้า หา “นางจินตะหรา” และได้เสียกัน ท้าวหมันหยาก็ไม่สามารถแก้ไขอะไรได้

 

ท้าวดาหา มีสารถึงท้าวกุเรปันให้เตรียมพิธีอภิเษก แต่อิเหนาบอกปัด ท้าวดาหาโกรธมาก จึงประกาศจะยกบุษบาให้กับ

ใครก็ได้ที่มาขอ เพราะฉะนั้นเมื่อ “ระตูจรกา” กษัตริย์รูปชั่วตัวดำ ไปสู่ขอบุษบา ท้าวดาหาก็ยอมยกให้

 

ต่อมา ท้าวกะหมังกุหนิง สง่ ทูตมาสู่ขอบุษบาให้ “วิหยาสะกำ” ซึ่งเป็นโอรส แต่ท้าวดาหาปฏิเสธเพราะได้ยกให้ระตูจรกาไปแลว้ว เป็นเหตุให้ท้าวกะหมังกุหนิงโกรธและยกกองทัพมาล้้อมเมืองดาหา

 

ท้้าวดาหาจึงขอกำลังจากพระเชษฐาและพระอนุชา ท้าวกุเรปันมีคำสั่งให้อิเหนาไปช่วยรบการศึกครั้งนี้ อิเหนามีชัยชนะ   ท้า้วกะหมังกุหนิงถูกอิเหนาฆ่าตาย  และ โอรสคือ วิหยาสะกำถูกสังคามาระตาฆ่าตาย

 

เมื่อชนะศึกแล้วอิเหนาก็ได้เข้าเฝ้า ท้้าวดาหาและได้พบกับบุษบา อิเหนาได้้เห็นความงามของบุษบาก็หลงรักและเสียดาย  พยายามหาอุบายอยู่ในเมืองดาหาต่อไป และพยายามหาโอกาสใกล้ชิดบุษบา  อิเหนาพยายามหาวิธีการทุกทางเพื่อจะได้บุษบาเป็นของตน   แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ อิเหนาก็ใช้วิธีการสุดท้ายโดยการทำอุบายเผาเมือง และ

ได้นางบุษบาเป็นมเหสี

ช่วงที่ 3 : ปัญหาใหม่่ และการมะงุมมะงาหรา

องค์ปะตาระกา พิโรธ อิเหนาที่ก่อเหตุวุ่นวายมาตลอด จึงดลบันดาลให้ลมหอบเอานางบุษบาพร้อมพี่เลี้ยงสองนาง ไปตกในเมืองปะมอตัน  ขณะที่อิเหนาเข้าไปในเมืองดาหาเพื่อแก้สงสัย อิเหนากลับมาไม่พบบุษบาก็ปลอมองค์์เป็น

โจรปันหยีออกตามหา พร้อมกับนำวิยะดาไปด้วยกับตน โดยให้ปลอมเป็นโจรปันหยีชื่อ เกนหลงหนึ่งหรัด จนถึง

เมืองกาหลัง จึงได้เข้าไปขอพักอาศัยอยู่ด้วย

ส่วนบุษบา หลังจากลมหอบไปยังเมืองปะมอตันแล้ว องค์ปะตาระกาหลา ก็สำแดงตนบอกเล่า เรื่องราวให้ทราบว่า นี่เป็นการลงโทษอิเหนา ทั้งสองจะต้องผจญความลำบากอยู่ระยะหนึ่ง

 

องค์ปะตาระกาหลาได้แปลงตัวบุษบาให้เป็นชาย มอบกริชจารึกพระนามว่า “มิสาอุณากรรณ” ให้มีความสามารถทางการรบ  หลังจากนั้น อุณากรรณเดินทางเข้าเมืองปะมอตัน ท้าวปะมอตันรับเลี้ยงไว้เป็นโอรส

 

อุณากรรณ ก็เดินทางออกตามหาอิเหนาจนกระทั่งถึงเมืองกาหลัง ได้พบกับโจรปันหยี ทั้งสองฝ่ายต่างก็แคลงใจว่่าอีกฝ่ายคือ บุคคลที่ตนเที่ยวหา แต่ก็ไม่กล้าเปิดเผยตัว ได้แต่สังเกตและคุมเชิงกันอยู่ที่เมืองกาหลัง ปันยีและอุณากรรณได้เข้าอ่อนน้อมต่อท้าวกาหลัง

 

ท้าวกาหลังก็ทรงโปรดทั้งสองเหมือนโอรส อุณากรรณ และ สะการะหนึ่งหรัด ใกลชิ้ดสนิดสนมกันมากยิ่งขึ้น ทำให้อุณากรรณกลัวความจะแตกว่านางเป็นหญิง นางออกอุบายให้ทหารกลับเมืองตามลำพัง สว่นนางกับพี่เลี้ยงหนีไปบวชชี (แอหนัง) เพื่อหาทางหลบหนีการตามพัวพันของปันหยี

 

ฝ่ายสียะตราแห่งเมืองดาหา ครั้นทำพิธีโสกันต์ ("พระราชพิธีโสกันต์" ซึ่งเป็นพระราชพิธีโกนจุก ของพระราชโอรส หรือพระราชธิดา ของพระเจ้้าแผ่นดิน และเจ้านายระดับพระองค์เจ้าขึ้นไป ถือเป็นพิธีมงคลที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ของเด็กไทยใน

สมัยนั้น) เสร็จก็แอบหนีพระบิดาปลอมตัวเป็นปจัจุเหร็จโจรป่าชื่อย่าหรัน ออกเดินทางหาอิเหนาและบุษบา

 

องค์ปะตาระกาหลา แปลงเป็น นกยูง มาล่อ ย่าหรัน ไปถึงเมืองกาหลังได้้เข้า้ เฝ้้าและพำนักอยู่ในเมือง ต่อมาย่าหรันและปัันหยีเกิดต่อสู้กัน เพราะ เกนหลงหนึ่งหรัดเป็นต้นเหตุ ในที่สุดอิเหนาและสียะตราก็จำกันได้ เพราะมองเห็นกริชของกันและกัน

 

ต่อมาปันหยี ทราบว่า มีแอหนังบวชบนภูเขา รูปงามละม้ายบุษบา จึงออกอบายปลอมตัวเป็นเทวดา หลอกนางมายังเมืองกาหลัง  เมื่อปันหยีพิศดูนางก็ยิ่งละม้า้ยนางบุษบา แต่พอเห็นกริชของนาง ชื่อ อุณากรรณ ก็เข้าใจว่านางเป็นชายาของอุณากรรณ ทั้งสองฝ่ายจึงจำกันได้  อิเหนาจึงให้นางสึกจากชี   ระเด่นทั้งสี่ คือ อิเหนา บุษบา สียะตรา และวิยะดา จึงพบกันและจำกันได้หลังจากดั้นด้นติดตามกันโดยปราศจากทิศทาง (มะงุมมะงาหรา) เสียนาน

 

ชว่งที่ 4 : ปิดเรื่อง

กษัตริย์์วงศ์์เทวัญได้้มาพร้อมกัน ณ เมืองกาหลัง หลังจากทราบเรื่องและเข้าใจกันดีแล้ว จึงได้มีการอภิเษกสมรสกันขึ้นระหว่่างคู่ตุนาหงันในวงศ์เทวัญ พร้อมทั้งอภิเษกธิดาระตูอื่น ๆ เป็นมเหสีกษัตริย์วงศ์เทวัญจนครบตำแหน่ง

 

 

หมายเหตุ   มิสศรีบังอร จุ้ยศิริ  ม.4 ที่น่ารักของเราได้สรุปเนื้อหาสอบไว้ที่ http://accom.assumption.ac.th/thai4/

                   ขอขอบคุณมิสมากครับ  AC127

 

 
Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ข้อมูล

This entry was posted on 18/07/2010 by in ลบทิ้งได้.

นำทาง

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 102 other followers

สถิติบล็อก

  • 4,784,443 hits

หมวดหมู่

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 102 other followers

สถิติบล็อก

  • 4,784,443 hits

หมวดหมู่

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 102 other followers

สถิติบล็อก

  • 4,784,443 hits

หมวดหมู่

%d bloggers like this: